Malware (Mərhum Məqsədli Proqram)

Nədir Zәdәlәyici Proqram?

Zәdәlәyici proqramlar әsasən kompüter virusları ilә eyni qarşılıq görür. Lakin viruslar, zәdәlәyici proqramların bir neçә alt kateqoriyasından yalnız biridir. Əlaqәli zәdәlәyici proqramlar, mәsәlәn, diqqәtli bir kod alanda bir dәstәk mәhsulu endirildikdә vә ya bir sәhifәnin açıldığı zaman әsaslanır. Bu daha sonra müxtәlif mәnbәlәr vasitәsi ilә yayılır vә endirilmədәn sonra tәsirlәnmiş cihazda etkili olur.

Nәticәlәr hәmişә ilk baxışda aydın olmaq zәruridir. Bütün zәdәlәyici proqramlar çox qısa bir müddәt әsaslı olmur. Kiçik proqramlar ayrıca mәlumatları tәhlil etmәk, mәlumat axınığını analiz etmәk, şifrlәri әldә etmәk vә yalnız uzun müddәt әrzindә görünmәz ziyanlara sәbәb olmaq üçün gizli daxil ola bilәr. Bu sәbәblә, İnternetdәn gәlәn bir hücumu effektiv şәkildә qarşısını almaq üçün әn yaxşı yol dikkatli olmaqdır. Xüsusәn daxili şәbәkәlәrə sahib şirkәtlәr üçün, zәdәlәyici proqram hücumlarını qarşısını almaq üçün hәr şey edilmәlidir.

Nә cür Zәdәlәyici Proqramlar var?

Əsasən, zәdәlәyici proqram sahәsindә müxtәlif kateqoriyalar arasında ayırım edilә bilәr. Aşağıdakı altı kateqoriya, bu zәdәlәyici proqram növlәrinin әn çoxunu təsvir etmәk vә ortaya çıxan ziyanları siniflәstirmәk üçün yararlıdır.

Ransomware

Ransomware-da, müxtәlif mәlumat alanlarına vә ya sistemlәrә daxil olmaq әsasən mәhdudlaşdırılır. Bu, mәhdudlaşdırılmış mәlumatların serbest buraxılmasının gözlәnilәn şikayәti ilә nәticәlәnir. Lakin, heç bir tәminat yoxdur, bu sәbәblә öz cihazlarında әhәmiyyәtli mәlumatlara sahib olan hәr kі Ransomware riski altındadır.

Spyware

Spyware, mevcut mәlumatlar vә cihazın sistemlәri haqqında müxtәlif mәlumat toplayır. Bu, potensial hәdәf tәhlilçilәr üçün internet aktivliklәrini izlәmәyi mümkün edir. Bu, mәsәlәn, oturğan kimlik mәlumatlarını, ödəmә әtrafında detalları, kredit kartı mәlumatlarını vә şәxsi kimliyi әhatә edir.

Worm

Wormlar, kompüterin müxtәlif sahәlәrinә daxil olmaq niyyәtindәdir. Bunu etmәk üçün, bir worm әsasən cihaza bulaşır, özünü çoxaltır vә sonra başqa cihazlara yayılır. Wormlar әsasən ötürülmәk üçün istifadә edilir vә zamanla cihazın tәhlükәsizliyini kisimlәşdirən әlavә zәdәlәyici proqramlarla birlәşdirilә bilәr. Digәr wormlar yalnız çoxaltma yolu ilә şәbәkәlәri kapanışa salaraq bir cihazı aşırı yüklәmәyә kömәk edir.

Adware (Reklam Proqramı)

Zәdәlәyici proqramların әn yayılmış xüsusiyyәtlәrindәn biri reklam proqramıdır. Bu halda, hәdәf, oyunlar, alət çubuqları vә ya pulsuz abunәliklәr daxil olmaqla çox sayda reklamlarla qarşılaşırlar. Reklam proqramı eyni zamanda şәxsi mәlumatlar toplayır vә bunu reklamların optimallaşdırılması vә daha çox gәlir әldәmәk üçün istifadә edir.

Trojan

Truva atı, meşru bir proqram kimi görünür, lakin cihaza daxil olan gizli bir hücumdur. Әsasən, Truva atı quraşdırma sonrası aktiv edilir vә әlavә zәdәlәyici proqramların endirilmәsi üçün istifadә edilir. Bәzәn, ziyanın yerlәşdirilmәsi vә mәfəlәt әlәkәn ortadan qaldirılması bir neçә ay davam edә bilәr.

Botnetlәr

Botnetlәr klassik viruslar deyil, bir növ şәbәkәdir. Botnet ilә әlaqәli cihazlar vә ya kod, zәdәlәyici proqramların icra edilmәsi vә bir qrup cihaza bulaşma qabiliyyәtindәdir. Görünən şәbәkә, ziyanı artırmak üçün daha çox cihazlara yaxınlaşan yeni hücumları koordinasiya etmәk üçün kömәk edә bilәr.

Zәdәlәyici Proqram nә edir?

Farklı zәdәlәyici proqram növlәri sәbәb olaraq, cihazlarınız üçün çox sayda risk amili var. Bu mәsәlәdә, fidye proqramı zәdәlәyici proqramın әn doğrudan formasıdır vә quraşdırma sonrası bir neçә saniyə әrzindә ortaya çıxır. Digәr zәdәlәyici proqramlar etkisini yalnız sonra göstәrirlәr vә başlangıçda dikkat çәkmir. Bu şәkildә, yalnız sonra әsaslı ziyan yaradırlar, hәmçinin mәsәlәn cihazın istifadәçilәri haqqında mәlumat vә biliklәr toplanır.

Qayda olaraq, zәdәlәyici proqram müxtәlif ziyanlara sәbәb olmaq şәkildә proqramlanır. Bir mәqsәd üçün bir alat rol oynayır vә kompüter hırsızlığı üçün lazımi mәlumatları tәqdim edir. Nәticә, aktiv mali qurbanlıq vә ya sonra ceza törədilә bilәcәk kimlik qanunsuzluğudur. Bu sәbәblә, zәdәlәyici proqramları derhal təyin etmәk vә sonra silmәk vacibdir. Bununla birlikdә, zәdәlәyici proqram tarama vasitәsi ilә, tәhlükәlәrin tәsirlәnmәdәn әvvәl təyin edilmәsi vә proqramın tәsirlәnmiş cihazlardan silinmәsi mümkündür.

Hansı cihazlar qorunmasızdır?

Prinsip olaraq, heç bir cihaz zәdәlәyici proqram bulaşmasına qarşı qorunmur. Xüsusәn Android әmrlәndirici sistemi, tәhlükәsizlik yoxdursa, hücumlara vә zәdәlәyici proqramlara qarşı riskdәdir. Zәdәlәyici proqramlar iOS-u da tәsirlәyə bilәr, lakin mühüm tәhlükәsizlik mimarı sәbәbiylә bu çox az yayılmışdır. Bu ilә birlikdә, artıq mәsәlәn Mac cihazlarında tәhlükәsizlik sistemlәrini avtomatik olaraq dayandıran zәdәlәyici proqramlar var. MacOS-da mәşhur bir zәdәlәyici proqram nümunәsi CrescentCore-dur. Bu zәdәlәyici proqram, cihazdakı mövcud virusdәn qorunma proqramlarını vә tәhlükәsizlik həllərini axtarır. Heç biri tapılmazsa, zәdәlәyici proqram hamısını dayandıraraq tәyin edilmәni imkansız edir. Cihazlar artıq qorunmur vә bu onlara hәr cür zәdәlәyici proqrama qarşı qorunmasız hәli verir. Bu sәbәblә, öz sistemlәrinizdә dәvәt olunaraq tәhlil etmәk her zaman tövsiyә olunur.

Zәdәlәyici proqram bulaşması necə təyin edilir?

Zәdәlәyici proqram taraması әsasən cihazdakı hansı proqramların ziyan yarada bilәcәyini tez vaxt təyin etmәk üçün istifadә edilir. Lakin, belә bir tarama әsasən cihaza daxil edilmir. Bu sәbәblә, zәdәlәyici proqramın olası tәsirlәrinə işarә edә bilәcәk aşağıdakı üç әlamәt barədә mәlum olmalısınız:

• =Kompüter әdәdindәn çox yavaş işlәyir
• =Saxlama sahәsi, yeni proqramlar әlavә edilmәdәn azalır
• =Popup-lar vә istәnilmәyәn proqramlar göstәrilir
• =Bazı mәlumatlar şifrelәnir

Açıklanmış әlamәtlәrdәn heç birini tәyin edirsizsә, zәdәlәyici proqram taraması yüklәmәk yaxşı fikirdir. Bu, zәdәlәyici proqram haqqında çox mәlumat sahibi olmasa da, ziyanı xüsusi şәkildә tәyin etmәyi vә yerlәşdirmәyi asanlaşdırır. Bu, cihaza ziyan verilmәz vaxtın әsasını tәşkil edir.

Zәdәlәyici proqramlara qarşı qorunma

Çox hallarda, bir tarama zәdәlәyici proqramı silsә, cihazdan tamamı silinir. Bu kontekstdә, zәdәlәyici proqram taraması, hamı әmrlәndirici sistemlәri izlәmәk vә zәdәlәyici proqramları әmin şәkildә silmәk üçün yaxşı bir investisiya olur. Bu mәqsәd ilә pulsuz proqramlar mövcuddur vә tәlәb olunarsa, cihazlarınızda daha çox şәffaflik tәmin edir. Bu sizin özünüzü hәr cür zәdәlәyici proqramdan qoruma fәrqini verir.

Zәdәlәyici proqramlar әsasən e-poçt yolu ilә kompüterlәrә bulaşır (mәsәlәn, kimlik avı e-poçtu). Nәzәrә alsa, zәdәlәyici proqram kompüterinizdәn girmәz әvvәl bu mesajları tәyin edərak özünüzü buna qarşı qoruya bilәrsiniz. Bu yanaşma, mәsәlәn Hornetsecurity-dәn İstenmeyen Poçt Filtrləmə Xidməti vә ya Müntәzәm Tәhlükә Qoruyucu şirkәtlәr üçün işe yarar.

Mәnbә: Zәdәlәyici Proqram Nәdir? - Tәrif, növlәri vә necə qorunmaq olar (hornetsecurity.com)